Saturday, September 29, 2007

Mga Karaang Pulong Binisaya


Mga Karaang Pulong Binisaya
NATALIO B. BACALSO
Bisaya Enero 15, 1964 ug Bisaya Marso 25, 1964


maot — bati, ngil-ad (hypocrite)
berano — ting-init (summer)
kuwaresma — huwaw (famine, drought)
sibay — bahin sa balay alang sa panaghilawas sa magtiayon, (ang sibay gikan sa pinulongang Ininsek— "siii-bay" nga mao ang pakighilawas.)
duma — tradisyon (tradition)
diyandi — arte (art); maoy gigikanan sa pulong 'diyandiyan' nga sa ulahi nahimong dayan-dayan.
salirawan — relikyas (relic)
buslag — karaang Binisaya sa subject
lumponid — libro (book)
berong — prinsipe
berorang — prinsesa
manggikubukuboanon — usa ka tawo nga tigtago sa iyang pagka mao, pagpakita kun pagpatuog dili mao sa iyang pagka tinuoray nga mao siya
manggihumay-humayon — usa ka tawo nga, sama sa humay, magpasignunot lamang sa dagpi sa huyuhoy; walay baroganan, talawan nga mosupak sa kabubut-on sa uban
bulangog — dapit nga abotanan sa mga sabot-sabot
laguling — dula nga tago-tago-dakop-dakop (hide and seek): pito-pito laguring, siya-siya kumingking
tungki/katungkian — mga kahoy-kahoy sa dagat (sa katunggan); mga kahoy-kahoy nga masiot ug tunokon nga makasabal uyamot ug makaali sa paglakaw; mga kahoy-kahoy nga kinaiyanhong turok kun turok-banwa
palipi — gituyo pagbutang sa tawo silbing ali sa agianan; sabog nga ang palipi mao ang kagingking sa kawayan kun gagmay ba hinuong mga sanga nga tunokon
labat — koral
banghiligan — dapit nga mao ang tinagboan sa bungtod (bukid) ug sa patag.
lungkayab — usa ka gamayng patag sa lungib sa bungtod kun bukid o pangpang nga arang kapasilongan ug katagoan
banhig — trenseras (ambush)
amog — huramentado (amuck); amok (gituohan usang kabilin nato sa kaliwatang Malayo— amoq)
tagutong — depensa (kaniadto, aron pagpanalipod sa ilang kaugalingon batok sa mga kaaway nga sabog magagikan sa dagat, ang gihimo sa atong katigulangan mao ang pagtambak sa bahin nga mabaw— tambakan kini nila sa dagkong mga bato aron ang mga sakayan sa kaaway mangasangad ug dili makalahos sa daplin kun piliw. Unya didto sa daplin, sa piliw na gayod, magtumpi silag dagkong mga bato silbing ali nga ginganlan nilag tampulong ug kining tampulong apil na kadtong ilang gitambak sa mabaw nga bahin sa dagat maoy mga panalipod nga ginganlan nilag tagutong. Ang isdang tagutongan, tunokon. Ang iyang mga tunok mao ang iyang depensa, maoy iyang panalipod, hinungdan nga siya ginganlag tagutongan.
tuling — hubog kun makahubog (ang isdang tulingan makahubog kun makalanag hinungdang ginganlag tulingan)
diwanag — inspirasyon, lamdaman



Pakapin

budaya, kultura (culture) (kinutlo ni Al Caciño sa panulat ni Fil Yburan, kanhi magbabalak, magsisibya ug dramaturgo)

* Mga espeling sa orihinal gipangusab aron pagpahitukma sa Lagda sa Espeling

3 comments:

DZOIE said...

Maayo gyud kaayo ang pagpaningkamot sa pagpalambo sa atong pinulungan. Daghan kaayong salamat sa mga nagbudlay niini kay aduna usab akoy nakat-onan. Hinaot nga kanunay kining magpadayon.

Jimzon Trangia said...

walay kalubadan sama sa bulawan
ang atong BISAYANG pinulungan.

Jimzon Trangia said...

walay kalubadan sama sa bulawan
ang atong BISAYANG pinulungan.

Sanggi

Sanggi
Antolohiya sa mga mananaog nga Balak ug Sugilanon, gipublikar sa Magsusulat Inc.